Kategorie: Medycyna

Cholesterol – Który Jest Dobry, a Który Zły?

4 tygodnie temu

W poprzednim artykule – Czym Jest Cholesterol i Dlaczego Jego Nadmiar Zabija Miliony Ludzi, dowiedziałeś się, że cholesterol to substancja tłuszczowa, która znajduje się we wszystkich komórkach Twojego ciała. Co więcej, Twoje ciało potrzebuje trochę cholesterolu do jego prawidłowego funkcjonowania. Ale zbyt duże stężenie cholesterolu we krwi zwiększa ryzyko miażdżycy, co prowadzi do kalectwa i często śmierci. Oprócz cholesterolu, ważne jest również jaki masz poziom lipoprotein we krwi. Lipoproteiny są to substancje, które transportują cholesterol i kwasy tłuszczowe. Ważne jest aby zapamiętać, że wyróżniamy tutaj 2 główne rodzaje lipoprotein – lipoproteina HDL oraz lipoproteina LDL . Ta pierwsza zwana jest “dobrym cholesterolem”, a ta druga “złym”.

No właśnie, dlaczego HDL to tak zwany “dobry” cholesterol, a LDL to ten “zły” cholesterol?

Co oznacza “dobry”, a co “zły” cholesterol dla Twojego zdrowia?

Jaka jest różnica między HDL a LDL i co dokładnie powinieneś wiedzieć o każdym z nich, aby cieszyć się zdrowiem na długie lata? – Na te i inne pytania, z medycznego punktu widzenia, odpowie nam dzisiejszy artykuł.

1. Dobry i Zły Cholesterol

Jak już wiesz, HDL i LDL to dwa rodzaje lipoprotein. Są kombinacją tłuszczu (lipidów) i białka. Lipidy muszą być przyłączone do białek, aby mogły przemieszczać się przez krew.

1.1. Cholesterol Dobry (HDL)

Cholesterol HDL oznacza cholesterol związany (przenoszony) w lipoproteinie HDL. ( HDL – lipoproteina o dużej gęstości). Cholesterol HDL nazywany jest dobrym cholesterolem, ponieważ przenosi cholesterol ze ściany tętnicy i tkanek z powrotem do wątroby, która następnie usuwa cholesterol z organizmu. [1] Aby to lepiej zrozumieć wyobraź sobie naczynie krwionośne, które w środku ma światło i wygląd rury. Cholesterol HDL, ten dobry, który przechodzi przez ścianę naczynia i zabiera cholesterol, płynąc naczyniami limfatycznymi do krwi żylnej do wątroby. Poprzez to, że zabiera cholesterol ze ściany tętnicy, zapobiega tworzeniu się blaszki miażdżycowej.

Zapamiętaj: Cholesterol” HDL zabiera z naczynia cholesterol i transportuje go do wątroby, w celu wydalenia. W ten sposób zapobiega rozwojowi miażdżycy. Dlatego nazwany jest “dobrym” cholesterolem. Dla kobiet zalecany poziom to > 45mg/dl. Dla mężczyzn > 40 mg/dl.

Tutaj zależy nam na tym, by jego ilość była odpowiednio wysoka. Im niższy jest jego poziom, tym większe jest ryzyko chorób serca, zawału i innych chorób wynikających z miażdżycy. Im wyższy poziom, tym lepiej dla serca i naczyń.

1.2. Cholesterol Zły (LDL)

Cholesterol ” LDL” oznacza cholesterol związany w lipoproteinie LDL. LDL jest zbudowany głównie z tłuszczu (lipidów) i mniejszej zawartości białek. Cholesterol LDL doprowadza do gromadzenia się cholesterolu w ścianie tętnicy i tworzy blaszkę miażdżycową. W ścianie naczynia z powodu narastającej blaszki miażdżycowej przepływ krwi staje się utrudniony. Stopniowo miażdżyca zwęża światło naczynia, aż do całkowitego zatkania. I tak doprowadza do śmierci np. w postaci zawału serca.

Pamiętaj: Optymalny poziom LDL dla osoby zdrowej to < 100 mg/dl. Jeśli paliasz papierosy, masz nadwagę, nadciśnienie tętnicze czy chorobę nerek i/lub cukrzycę ten poziom musi być jeszcze niższy!!! To głównie LDL prowadzi do miażdżycy, która jest główną przyczyną chorób takich jak zawał serca, choroba niedokrwienna serca czy udar mózgu ! A te są głównymi przyczynami zgonów!

Normalna zdrowa tętnica po lewej stronie oraz niezdrowa tętnica z miażdżycą po prawej stronie obrazka.

Im wyższy poziom cholesterolu LDL we krwi, tym większe ryzyko zawału, chorób serca i innych chorób wynikających z miażdżycy. [2]

2. Który Cholesterol Jest Dobry – HDL czy LDL

Dobry cholesterol to cholesterol HDL i ważne jest aby jego poziom był dość wysoki. Jak wcześniej wspomniałam, to właśnie HDL zapobiega miażdżycy zabierając z naczynia ten “zły” cholesterol i transportując go do wątroby, która bezpiecznie usuwa go z naszego organizmu.

Zdrowe tętnice (po lewej) i zwężone tętnice (po prawej), które uniemożliwia prawidłowy przepływ krwi do narządów, co z kolei powoduje różne dolegliwości i choroby wynikające z miażdżycy np. bóle czy skurcze kończyn dolnych.

Aby jeszcze bardziej zgłębić i utrwalić swoją wiedzę w tej kwestii, zachęcam Ciebie do obejrzenia mojego video na kanale YouTube. Tłumaczę w nim czym jest cholesterol HDL i LDL, który cholesterol jest dobry a który jest zły i zabija oraz jakie są normy cholesterolu i jak powstaje miażdżyca i zawał serca.

3. Gdzie Jest Dobry Cholesterol

Dobry cholesterol znajduje się w produktach bogatych w wielonienasycone kwasy tłuszczowe, czyli kwasy omega 3 i omega 6. Pełnią one bardzo ważną rolę w naszych organiźmie zmniejszając ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i innych chorób chronicznych. [3]

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe n-3 (zwane też omega 3) obniżają poziom złego cholesterolu LDL i podwyższają cholesterol HDL. Są bardzo ważnym składnikiem diety.

Obecne są w takich produktach jak:

  • Ryby (łosoś, tuńczyk, makrela, śledzie, sardynki)
  • Olej rzepakowy, lniany
  • Orzechy włoskie
  • Nasiona lnu
Łosoś jest dobrym przykładem źródła zdrowych tłuszczów omega 3.

Kwasy tłuszczowe omega 6 obniżają Twój cholesterol LDL i cholesterol całkowity.

Znajdują się głównie w produktach pochodzenia roślinnego, takich jak:

  • Olej roślinny: rzepakowy, słonecznikowy, oliwa z oliwek ( zawiera też omega 9), olej z pestek winogron
  • Nasiona (np. chia, konopi)
  • Orzechy ziemne i migdały
  • Awokado
Postaraj się włączyć do swojej diety awokado, które jest źródłem kwasów tłuszczowych omega 6.

Wybierając produkty bogate w omega 6 i omega 3, należy pamiętać o zachowaniu pewnych proporcji między nimi.

Nie pożywaj w nadmiarze kwasów omega 6. Ich nadmiar w diecie działa prozapalnie, dlatego chętniej sięgaj po produkty bogate w kwasy omega 3, gdyż to właśnie tych kwasów często mamy niedobór w diecie, nie zapominając o zdrowych olejach.

Dbając o dobry cholesterol, upewnij się, że Twoja dieta bogata jest w następujące produkty:

  • Łosoś, tuńczyk, makrela, śledź, halibut (wszystko bez oleju i dodatkowego tłuszczu)

W praktyce uzupełnisz te tłuszcze jedząc 1-2 x w tygodniu tłustą rybę morską ( 100-150 gram), dziennie łyżkę oleju rzepakowego lub oliwy z oliwek i innych produktów bogatych w zdrowy tłuszcz takich jak orzechy, awokado, oliwki, czy migdały.  W przypadku gdy nie jemy ryb konieczna jest suplementacja DHA I EPA kwasów omega 3.

  • Awokado
  • Oliwa z oliwek
Łyżeczkę oliwy z oliwek możesz śmiało dodawać do sałatek.
  • Olej rzepakowy i olej lniany
  • Pestki dyni i pestki słonecznika
  • Nasiona siemienia lnianego
  • Nasiona szałwii hiszpańskiej (tzw. chia)
  • Orzechy włoskie i migdały (jeżeli nie masz żadnych uczuleń lub przeciwwskazań)

4. Gdzie Jest Zły Cholesterol

Największy wzrost cholesterolu LDL powodują kwasy tłuszczowe nasycone, jednonienasycone kwasy tłuszczowe trans oraz cholesterol. Tych należy unikać i spożywać w jak najmniejszych ilościach.

Kwasy tłuszczowe nasycone podwyższają cholesterol całkowity oraz cholesterol LDL. Ponadto mają działanie prozapalane i prozakrzepowe, sprzyjają rozwojowi miażdżycy. Występują głównie w tłuszczach pochodzenia zwierzęcego oraz tłuszczu mlecznym. Co to oznacza w praktyce? Że należy wyeliminować :

  • Tłuste mięso, m.in. tłusty drób, wieprzowinę, boczek, salami i inne wyroby mięsne
  • Tłuste sosy, śmietanę, tłuste mleka, twarogi, sery, serki śmietankowe itp.
  • Tłuste masło, słonina czy smalec, a także
Unikaj tłustych kiełbas, szynek, salami czy boczku.
  • olej palmowy rafinowany dodawany do wielu ciast, masła orzechowego i różnych słodyczy oraz rafinowany olej kokosowy ( ten niezwykle popularny, spożywany w nadmiarze nie jest zdrowy ze względu na dużą zawartość kwasów tłuszczowych nasyconych)

Co więcej, należy wykluczyć z diety jednonienasycone kwasy tłuszczowe trans – które podobnie jak tłuszcze nasycone, podwyższają stężenie cholesterolu we krwi.

Występują one w znacznych ilościach w :

  • Utwardzonych margarynach (uwodornionych olejach roślinnych)
  • Wszelkich produktach cukierniczych – słodyczach, słodkich bułeczkach czy ciastach, i tłuszczach używanych do pieczenia w produktach spożywczych.
Wyklucz ze swojej diety wszelkiego rodzaju słodycze – ciasta, ciasteczka, drożdżówki, pączki czy eklerki.

Chcąc obniżyć poziom złego cholesterolu LDL, musisz wykluczyć ze swojej diety tłuste mięsa, tłusty nabiał, smalec, słoninę, masło (pełnotłuste mleczne).

Bardzo ważne jest również ograniczenie spożycia cholesterolu występującego głównie w pokarmach pochodzenia zwierzęcego takich jak tłuste produkty zwierzęce, jaja oraz podroby, a także masło.

Należy także wyeliminować niezdrowe przekąski typu słodycze, ciasta i fast foody takie jak hamburgery, pizza i frytki. Zalicza się tutaj także smażony kotlet schabowy schabowy z panierką czy smażona kiełbasa z cebulą.

Jeśli chcesz mieć zdrowe serce i żyć długo, to musisz zadbać o zdrową dietę. Uwierz mi, nie warto za kawałek ciasta i smażonego kotleta narażać się na kalectwo czy śmierć!

5. Zły Cholesterol – Zagrożenia dla Zdrowia

Wysoki poziom LDL jest bardzo szkodliwy i niebezpieczny dla Twojego organizmu. To właśnie jego nadmiar tworzy w Twoich naczyniach blaszkę miażdżycową, która zwężając naczynie uniemożliwia prawidłowy przepływ krwi do narządów co prowadzi do przeróżnych chorób zagrażających Twojemu życiu (zobacz rysunek 4 tutaj).

Miażdżyca sprzyja zawałom serca i udarom mózgu.

Co roku miażdżyca okalecza i zabija ludzi i przysparza im wiele uciążliwych dolegliwości, głównym objawem jest ból a także objawy wynikające z niedokrwienia narządów takie jak : zmęczenie, bóle w klatce piersiowej, napady duszności, bóle i skurcze nóg czy zawroty głowy.

Chcę żebyś był świadomy ryzyka jakie niesie za sobą wysoki poziom “złego” cholesterolu LDL. Tylko dzięki pełnej świadomości i odpowiedniej wiedzy będziesz mógł ochronić siebie i całą swoją rodzinę od takich chorób wywołanych przez miażdżycę jak zawał serca, choroba niedokrwienia serca, choroba niedokrwienna tętnic kończyn dolnych, choroba niedokrwienna tętnic szyjnych czy udar mózgu!

Podsumowanie

HDL to ten “dobry” cholesterol, który jest Twoim przyjacielem. Im niższy jest jego poziom, tym większe jest ryzyko wielu chorób, dlatego tak ważne jest aby dbać o jego odpowiednio wysoki poziom. Znajdziesz go w produktach bogatych w kwasy omega 3 (tłuste ryby, olej rybny, olej rzepakowy czy lniany, orzechy włoskie i nasiona lnu) i omega 6 (awokado, oliwie z oliwek, nasionach chia czy konopi a nawet migdałach).

LDL to ten “zły” cholesterol, który jest Twoim wrogiem na którego musisz bardzo uważać, zwłaszcza gdy masz go w nadmiarze. Powoduje on miażdżycę i szereg chorób związanych z nią, które zagrażają Twojemu zdrowiu i życiu. LDL znajduje się w tłustych produktach zwierzęcych, mlecznych oraz wszelkich produktach cukierniczych. Ważne jest więc zatem abyś odrzucił tłuste mięsa, boczek, tłuszcz mleczny (tłuste produkty) – śmietanę, masło oraz fast foody, batoniki, ciasta czy pączki. Dieta odgrywa tutaj kluczową rolę więc zadbaj o jej jakość w walce z wysokim cholesterolem całkowitym i wysokim cholesterolem LDL.

Jaki jest Twój poziom cholesterolu całkowitego oraz HDL i LDL? Podziel się w komentarzu.

Źródła

  1. Ertek. High-density Lipoprotein (HDL) Dysfunction and the Future of HDL. Curr Vasc Pharmacol. 2018;16(5):490-498. doi: 10.2174/1570161115666171116164612. PubMed
  2. Weitgasser, Ratzinger, Hemetsberger, Siostrzonek. LDL-cholesterol and cardiovascular events: the lower the better? Wien Med Wochenschr. 2018 Apr;168(5-6):108-120. doi: 10.1007/s10354-016-0518-2. Epub 2016 Oct 21. PubMed
  3. Simopoulos. The importance of the omega-6/omega-3 fatty acid ratio in cardiovascular disease and other chronic diseases. Exp Biol Med (Maywood). 2008 Jun;233(6):674-88. doi: 10.3181/0711-MR-311. Epub 2008 Apr 11. PubMed

Ten artykuł był ostatnio modyfikowany 30 września 2019 23:48

Lekarz Sylwia Łuczyńska

Jestem lekarzem z jasnym celem poprawiania jakości życia i zdrowia Polaków poprzez edukację zdrowotną i Medycynę Stylu Życia w oparciu o najnowsze badania i dowody naukowe. Więcej o mnie przeczytasz tutaj.

Dodaj komentarz

Twój email nie będzie widoczny publicznie. Oznaczone pola są obowiązkowe*